Sanatın Gizli Malzemesi: Türk Süsleme Sanatlarında Yumurta Akı

Yumurta sadece mutfağın değil, yüzyıllardır geleneksel Türk sanatlarının da en temel malzemelerinden biri olmuştur. Özellikle hat, tezhip ve minyatür sanatlarında kullanılan kâğıtların zamanın yıpratıcı etkisine karşı yüzlerce yıl dayanabilmesinin sırrı 'aher' adı verilen bir kaplama işleminde gizlidir.

Aher, kâğıdın gözeneklerini doldurarak mürekkebin dağılmasını önleyen doğal bir ciladır ve en kaliteli aher, şap ile kestirilmiş yumurta akından yapılır. Ustalar, onlarca yumurtanın akını sarısından ayırıp, içine şap katarak çırparlar. Bu karışım günlerce bekletilip dinlendirildikten sonra sünger yardımıyla kâğıtların yüzeyine sürülür.

Yumurta akı ile kaplanmış kâğıt, kuruduktan sonra mühre adı verilen cam veya akik taşlarla parlatılır. Bu sayede kâğıt, pürüzsüz ve fildişi rengi bir doku kazanır. Hattat bir hata yaptığında, yumurta akı katmanı sayesinde mürekkep kâğıdın içine işlemediği için yazıyı kolayca silebilir.

Bugün müzelerde sergilenen yüzlerce yıllık pırıl pırıl el yazması eserlerin zamana meydan okuması, o dönemdeki sanatkârların yumurta akının bu muazzam koruyucu özelliğini keşfetmiş olmalarına dayanır.